الشيخ رسول جعفريان وديگران

67

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

برخوردار بود ، به طورى كه مردم گمان مىكردند پس از عبد الله بن زبير وى به خلافت خواهد رسيد . وى از طرف پدرش قاضى مكه و حاكم طائف بود « 1 » و اين از موقعيت علمى و سياسى او حكايت دارد . در جمادى الثانى سال 64 ه . زمانى كه ابن زبير كعبه را تجديد بنا كرد ، به عباد دستور داد تا حجر الأسود را در جاى خود قرار دهد . اين امر سبب شد تا مورد اعتراض مردم مكه قرار گيرد و روش ابن زبير را بر خلاف سيرهء رسول خدا ( ص ) بدانند . « 2 » تاريخ درگذشت او را حدود سال 90 ه . گفته‌اند . « 3 » 6 . ابو بكر عبد اللّه بن عروة بن زبير عبد الله از تابعين طبقهء چهارم مدينه است . « 4 » تاريخ تولدش به سال 45 ه . بوده و فرزند بزرگ عروه به شمار مىآيد . « 5 » داراى هوشى قوى و زبانى رسا بوده است ؛ چنان كه گاه او را به عبد الله بن زبير و گاه به خالد بن صفوان تشبيه كرده‌اند . « 6 » همسر عبد الله ، امّ حكيم دختر عبد الله بن زبير بود . « 7 » وى در قيام ابن زبير شركت داشت و از طرف او براى گفتگو با حصين بن نمير فرستاده شد . « 8 » گرچه فرزندان عبد الله در مدينه باقى ماندند ؛ اما خودش آنجا را ترك كرد و به درخواست مردم مدينه مبنى بر بازگشت به دار الهجرهء پيامبر ( ص ) اعتنا نكرد ؛ « 9 » گويا از آنان دلخور بود . در زمان امويان كه ناسزاگويى به امام على ( ع ) بر سر منابر رسم شده بود ، عبد الله به فرزندانش سفارش كرد تا به امام بىاحترامى نكنند . « 10 » در اين باره زبير بن به كار گويد : هرگاه عبد الله در نماز جمعه شركت داشت و خالد بن عبد الملك بن حارث « 11 » در

--> ( 1 ) . قرشى ، التبيين فى انساب القرشيين ، ص 259 ؛ انساب الاشراف ، ج 6 ، ص 359 ؛ تهذيب الكمال ، ج 14 ، ص 137 . ( 2 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 260 . ( 3 ) . صفدى ، الوافى بالوفيات ، ج 16 ، ص 612 . ( 4 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 373 . ( 5 ) . همان جا . ( 6 ) . معارف ، ص 222 - 223 ، انساب الاشراف ، ج 9 ، ص 444 . ( 7 ) . تهذيب الكمال ، ج 15 ، ص 298 . ( 8 ) . مختصر تاريخ دمشق ، ج 13 ، ص 139 . ( 9 ) . معارف ، ص 222 و 223 ؛ اصفهانى ، ابو نعيم ، حلية الاوليا ، ج 7 ، ص 299 ، تاريخ مختصر دمشق ، ج 13 ، ص 140 . احتمالا نزديك مدينه در منطقهء قرع مسكن گزيد . همان جايى كه عروه درگذشت . ر . ك : مختصر تاريخ دمشق ، ج 13 ، ص 139 . ( 10 ) . مختصر تاريخ دمشق ، ج 13 ، ص 140 . ( 11 ) . در زمان هشام بن عبد الملك ، از سال 114 - 118 ه . حاكم بر مدينه بود ( ر . ك : خليفة بن خياط ، تاريخ خليفه ، ص 282 و 283 ؛ طبرى ، تاريخ الطبرى ، ج 7 ، ص 90 و 111 ) .